بخش مهمی از صنعت نساجی ایران به تولید پوشاک، فرمهای سازمانی و مانتو اداری اختصاص دارد و تغییرات بازار نساجی، بهطور مستقیم روی کسبوکارهایی مثل تولیدیها و برندهایی مانند ایندو فرم اثر میگذارد.
صنعت نساجی یکی از قدیمیترین صنایع است و ظرفیت بالایی در اشتغالزایی دارد. طبق آمارهای جهانی، صنعت نساجی بیشترین مقدار استفاده از نیروی انسانی را در میان صنایع مختلف دارا است. برای همین است که بسیاری از کشورها با تکیه بر صنعت نساجی و با بهرهمندی از مزایای این صنعت، توانستهاند خود را در مسیر توسعه صنعتی قرار دهند.
تقریبا از اوایل دهه ۲۰ بود که صنعت نساجی در ایران گسترش یافت و موجب شد کشورمان از زمره کشورهای پیشرو در این حوزه شناخته شود. متاسفانه در سالهای اخیر واردات بیرویه و اجناس قاچاق ضربه مهلکی بر پیکر نیمهجان صنعت نساجی زدهاند؛ بهطوریکه طبق آمار منتشرشده طی سالهای ۱۳۷۰ تا ۱۳۹۶ سهم ارزش افزوده صنعت نساجی از ۶.۴ درصد به حدود ۰.۸۲ درصد کاهش یافته است.
هنگامی که صحبت از صنعت نساجی میشود یعنی تمامی صنایعی که در این حوزه فعالیت دارند؛ مانند بافندگی فرش، ریسندگی پارچه، تولید پوشاک و... . در این مطلب در ایندوفرم بهطور خاص به بازار پوشاک در صنعت نساجی میپردازیم.
صنعت پوشاک و نقش آن در اقتصاد
صنعت پوشاک یکی از صنایعی است که میتواند محرکی بسیار قوی برای اقتصاد یک کشور باشد؛ چراکه رونق این صنعت مزایای متعددی از نظر اشتغالزایی، ارزش افزوده و ارزآوری به همراه دارد.
استفاده بالا از نیروی انسانی
یکی از مزایای مهم صنعت پوشاک، استفاده بسیار زیاد از نیروی انسانی است. هنگامی که کشوری صنعت پوشاک و نساجی پررونقی داشته باشد، میتواند بخش بزرگی از نیروی کار با مهارتهای مختلف را جذب کند و به کاهش نرخ بیکاری کمک کند.
آسانی یادگیری برای نیروهای تازهوارد
بسیاری از مشاغل صنعت پوشاک از جمله مشاغلی هستند که نیروی کار تازهوارد میتواند آنها را نسبتاً سریع فرا بگیرد. در مقایسه با برخی صنایع سنگین یا بسیار تخصصی، آموزش نیروی مبتدی در تولید پوشاک سادهتر است و این موضوع امکان جذب نیروی جوان و تازهکار را افزایش میدهد.
ارزش افزوده بالا
بخش زیادی از ارزش افزوده زنجیره نساجی در مرحله تبدیل پارچه به پوشاک ایجاد میشود. با گسترش صنعت نساجی و پوشاک، کشور میتواند از این ارزش افزوده برای تقویت تولید داخلی و رشد اقتصادی بهرهمند شود.
تناسب لباس تولیدی با فرهنگ کشور
هنگامی که صنعت پوشاک داخلی گسترش یابد، لباسهای تولیدشده میتوانند بر اساس آداب و رسوم و فرهنگ همان کشور طراحی و دوخته شوند. در ایران با توجه به پیشینه تمدنی و فرهنگی، این موضوع اهمیت دوچندان دارد و استفاده از طراحیهای ایرانی به دیدهشدن فرهنگ پوشش ما در جهان کمک میکند.
با صادرات پوشاک ایرانی به نقاط مختلف دنیا، میتوان بخشی از فرهنگ غنی ایران را معرفی کرد. در عین حال حمایت از پوشاک داخلی موجب میشود مردم لباسی بر تن کنند که با سبک زندگی و ارزشهای فرهنگیشان هماهنگ است.
وضعیت بازار صنعت نساجی و پوشاک ایران
در سالهای اخیر، بازار صنعت نساجی و پوشاک ایران با رکود و چالشهای جدی روبهرو شده و بسیاری از فعالان این حوزه معتقدند که این صنعت تا حدی به فراموشی سپرده شده است. این در حالی است که در سطح جهانی، صنعت پوشاک جزو صنایع پیشران اقتصاد به حساب میآید.
در ایران و اواخر دهه ۷۰، صنعتگران متوجه سوددهی بالای صنعت پوشاک شدند و کیفیت بالای تولیدات ایرانی باعث شد پوشاک کشورمان در بازارهای جهانی مشتریان خوبی پیدا کند. اما کمتوجهی به این صنعت، نبود سیاستهای حمایتی مؤثر و تشدید فشارهای خارجی باعث شده بهتدریج بخش مهمی از این بازار از دست برود و رقابت به نفع تولیدکنندگان خارجی تمام شود.
مهمترین تهدیدات بازار صنعت پوشاک
در حال حاضر موانع و مشکلات متعددی صنعت پوشاک ایران را تهدید میکنند. رفع این موانع میتواند به احیای بازار، بهبود وضعیت تولیدکنندگان و افزایش سهم ایران در بازارهای منطقهای و جهانی کمک کند.
۱. بالا بودن هزینههای تولید
یکی از چالشهای اصلی تولیدکنندگان داخلی، بالا بودن هزینه تولید لباس ایرانی است. این مسئله باعث شده بازار لباسهای وارداتی و حتی قاچاق با قیمتهای پایینتر، جذابتر به نظر برسد؛ هرچند در بسیاری موارد کیفیت تولید داخلی بالاتر است.
۲. عدم توسعه و نوسازی صنعت نساجی
بخش قابل توجهی از کارخانجات نساجی کشور با ماشینآلات قدیمی و فناوریهای فرسوده فعالیت میکنند. نبود برنامه جدی برای نوسازی این واحدها موجب شده پارچهها و لباسهای تولید داخل از نظر قیمت تمامشده و گاهی کیفیت، در رقابت با تولیدکنندگان بهروز خارجی عقب بمانند.
۳. محدودیتهای فرهنگی و اجتماعی در طراحی
طراحان ایرانی در بسیاری از بخشها با محدودیتهای فرهنگی و اجتماعی در طراحی پوشاک روبهرو هستند. نتیجه این محدودیتها، کاهش آزادی عمل طراحان در نزدیکشدن به ترندهای جهانی و در برخی موارد از دست رفتن بخشی از بازار و سلایق متنوع مشتریان است.
۴. عدم دسترسی آسان به مواد اولیه باکیفیت
تحریمهای شدید، علاوه بر دشوار کردن صادرات، دسترسی مستقیم به مواد اولیه باکیفیت جهانی را نیز محدود کرده است. بسیاری از تولیدکنندگان ایرانی ناچارند مواد اولیه را از طریق واسطهها و با قیمت بالاتر تهیه کنند که این موضوع هم کیفیت و هم قیمت نهایی محصول را تحتتأثیر قرار میدهد.
۵. واردات بیرویه و قاچاق پوشاک
نظارت ضعیف بر ورود پوشاک قاچاق و قیمت پایین بسیاری از این کالاها سبب شده بخش قابل توجهی از بازار به سمت لباسهای وارداتی برود. این وضعیت فشار مضاعفی بر تولیدکنندگان داخلی وارد کرده و رقابت را برای آنها دشوارتر ساخته است.
جایگاه ایران در صنعت نساجی جهانی
حدوداً ۵۰ کشور در جهان در حوزه صنعت نساجی، صادراتی بالاتر از یک میلیارد دلار دارند؛ اما متاسفانه ایران در حال حاضر در میان این کشورها جایگاه پررنگی ندارد. این در حالی است که از نظر نیروی انسانی، سابقه تولید و مصرف داخلی، پتانسیل قابل توجهی در کشور وجود دارد.
مصرف سالانه محصولات صنعت نساجی در ایران رقمی نزدیک به ۲۰ میلیارد دلار برآورد میشود. با برنامهریزی راهبردی و حمایت هدفمند از تولید، میتوان هم صادرات را افزایش داد و هم از خروج بخش قابل توجهی از ارز کشور جلوگیری کرد. طبق برخی ارزیابیها، صنعت نساجی جزو صنایع استراتژیک ایران است و ظرفیت صادرات چندمیلیارددلاری برای کشور دارد.
وظیفه ما در برابر تولیدکنندگان نساجی و پوشاک
همانطور که گفته شد، صنعت نساجی یکی از محرکهای مهم اقتصاد هر کشور است و در ایران نیز با وجود همه محدودیتها هنوز ظرفیتهای بالقوه زیادی دارد. عواملی مانند واردات بیرویه، تحریمها، هزینه بالای تولید و کمبود برنامهریزی حمایتی باعث شدهاند این صنعت کمتر از پتانسیل واقعی خود عمل کند.
در چنین شرایطی حمایت از پوشاک ایرانی، بهویژه زمانی که کیفیت و طراحی قابل قبول دارد، میتواند به تزریق «خون تازه» به این صنعت کمک کند. خرید محصولات داخلی، توجه به برندهای ایرانی و مطالبه سیاستهای حمایتی مؤثر، هرکدام سهمی در بهبود وضعیت بازار صنعت نساجی و پوشاک کشور دارند.